Η ημερίδα ΕΣΩ, η μεγαλύτερη διοργάνωση για το Design και την Αρχιτεκτονική, επιστρέφει στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στις 13 Μάϊου 2026 με κεντρική θεματική “Διαπραγμάτευση, όχι Συμβιβασμός. Ο Σχεδιασμός ως Διάλογος ανάμεσα στη Γη, την Τεχνολογία και τον Άνθρωπο”.
Η Ελένη Τσιγαρίδα, αρχιτέκτονας και ιδρύτρια του γραφείου Etsi Architects, συμμετέχει ως ομιλήτρια στη φετινή ημερίδα ΕΣΩ 2026, προτείνοντας μια προσέγγιση αντιμετώπισης της αρχιτεκτονικής σκέψης και πρακτικής ως σύνθεση πολιτισμικής μνήμης και σύγχρονης ζωής, παράδοσης και καινοτομίας, φυσικών και ανθρωπογενών τοπίων.
Κλείστε τώρα τα εισιτήριά σας για το ΕΣΩ 2026, εδώ!
Η φετινή ημερίδα ΕΣΩ 2026 τοποθετεί στο επίκεντρο τον σύγχρονο αρχιτεκτονικό σχεδιασμό ως διαπραγμάτευση και συνεχές πεδίο διαλόγου ανάμεσα σε αντίθετες αλλά συμπληρωματικές έννοιες: οικολογία και οικονομία, τεχνολογία και χειροτεχνία, μόνιμο και προσωρινό, ψηφιακό και φυσικό, ανθρώπινα και μη ανθρώπινα συστήματα. Σε αυτό το πολύπλοκο πλαίσιο, η αρχιτεκτονική πράξη δεν θεωρείται στατική λύση αλλά μια δυναμική διαδικασία νοητικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής διαπραγμάτευσης.
Η παρουσία της Ελένης Τσιγαρίδα στην ΕΣΩ 2026 ως ομιλήτρια εντάσσεται αυθεντικά σε αυτή τη θεματική, καθώς το έργο και η φιλοσοφία της αντικατοπτρίζουν με λειτουργικό και δημιουργικό τρόπο την ίδια αυτή διπλή αναζήτηση.
Ως ιδρύτρια του γραφείου ETSI Architects με έδρα την Καρδαμύλη της Μάνης, η Τσιγαρίδα έχει αναδείξει μια αρχιτεκτονική πρακτική που διαπραγματεύεται διαρκώς σχέσεις αντίθετων πόλων — μεταξύ παράδοσης και σύγχρονου, τοπικού περιβάλλοντος και κατοικημένων χώρων, πόλης και υπαίθρου, μνήμης και καινοτομίας — μέσα από κάθε έργο.
Με περισσότερα από 20 χρόνια εμπειρίας, η Τσιγαρίδα ηγείται ενός αρχιτεκτονικού γραφείου που σχεδιάζει έργα προσεκτικά προσαρμοσμένα στις ανάγκες κάθε τόπου και χρήστη, από τον αρχικό σχεδιασμό ως την ολοκλήρωση της κατασκευής. Η ομάδα των ETSI Architects δραστηριοποιείται στο σχεδιασμό νέων κτιρίων, αποκαταστάσεων και επαναχρήσεων, διατηρώντας βαθύ σεβασμό στο τοπικό περιβάλλον, την παράδοση και τη βιωσιμότητα.
Η φιλοσοφία της ομάδας βασίζεται σε πρακτικές και μεθόδους συνεργατικού σχεδιασμού και στη δημιουργία λειτουργικών και ποιοτικών χώρων που εντάσσονται αρμονικά στο φυσικό και ανθρωπογενές τοπίο.
Το αναγνωρισμένο έργο των ETSI Architects — που το 2024 αναδείχθηκε Αρχιτεκτονικό Γραφείο της Χρονιάς στα GRAIL Awards — αποτυπώνει με χαρακτηριστικό τρόπο αυτήν τη διάδραση μεταξύ αντίθετων στοιχείων.
Όπως σημειώνει η ίδια η Τσιγαρίδα, «η περιπέτεια της αποκέντρωσης και η αγάπη για τα χωριά, το τοπίο και τις τοπικές τεχνικές μας ξεχώρισαν. Μαγευτήκαμε από την πρόκληση να αφηγηθούμε μια σύγχρονη ιστορία μέσα από παραδοσιακά κτίρια και να ενταχθούν τα έργα μας σε αυτό το τοπίο».
Αυτό ακριβώς το πνεύμα — η σύνθεση του παρελθόντος με το παρόν, της τοπικής παράδοσης με τη σύγχρονη πρακτική και της οικολογικής ευαισθησίας με την τεχνολογική γνώση — αντικατοπτρίζει πλήρως τη θεματική του ΕΣΩ 2026. Μέσα από την ομιλία της, η Τσιγαρίδα θα φέρει στην ημερίδα μια εμπειρία που δείχνει πώς η σύγχρονη αρχιτεκτονική μπορεί να λειτουργεί ως συνεχής διαπραγμάτευση των πολλαπλών νοηματοδοτήσεων και ιστοριών του κάθε τόπου μέσα στο χρόνο, εμπλουτίζοντας τη συζήτηση με παραδείγματα και αναγνώσεις που συνδέουν την σχεδιαστική πρακτική με την κοινωνική και περιβαλλοντική ευθύνη.
ΕΡΓΑ
Καλντερίμι Πηγής (2025) — Αποκαλύπτοντας την χωρική μνήμη του τόπου.
Το έργο αφορά στην πλήρη αποκατάσταση τμήματος ιστορικού καλντεριμιού στα Μπασουκέικα, εντός του οικισμού Πηγή, Πλάτσα, στη Δυτική Μάνη. Τη δεκαετία του 1970 το μονοπάτι είχε καλυφθεί με σκυρόδεμα. Στα πλαίσια του έργου αποκαλύφθηκε προσεκτικά και ανακατασκευάστηκε με τοπικές πλάκες, χρησιμοποιώντας παραδοσιακές τεχνικές ξηράς δόμησης και γνώση ντόπιων μαστόρων. Η παρέμβαση αποκαθιστά ένα σημαντικό τμήμα του πεζοπορικού δικτύου που άλλοτε συνέδεε τους ορεινούς οικισμούς της Μάνης.
Πλαίσιο
Για γενιές, τα καλντερίμια υποστήριζαν την μετακίνηση και μεταφορά στη Μάνη, συνδέοντας αυλές, ξωκλήσια, ελαιώνες και οικογενειακά συγκροτήματα. Οι διαδρομές ένωναν τον Πύργο Χριστέα, τον Πανταζή, την Πηγή, την Πλάτσα και το Κοτρώνι, μεταφέροντας ανθρώπους, αγαθά και τελετουργίες μέσα στο δύσβατο τοπίο. Με την έλευση των οδικών αξόνων τη δεκαετία του 1970, πολλά μονοπάτια θάφτηκαν ή εγκαταλείφθηκαν, διαγράφοντας ένα σημείο της χωρικής μνήμης. Στόχος του έργου είναι η συνέχεια μέσω της ανάκτησης: η αφαίρεση της σκληρής, αδιαπέραστης επιφάνειας και η επαναφορά του πέτρινου εδάφους και του ανθρώπινου ρυθμού του βαδίσματος.
Τεχνική και Υλικά
Μετά την απομάκρυνση της πλάκας σκυροδέματος, τα σωζόμενα τμήματα της αρχικής λιθόστρωσης καθοδήγησαν τη νέα διάταξη. Επιλέχθηκε τοπική πέτρα για την αντοχή και την αντιολισθηρότητά της. Οι λίθοι τοποθετήθηκαν χωρίς κονίαμα, ακολουθώντας τη φυσική κλίση για απορροή των υδάτων και επιτρέποντας στο έδαφος να «αναπνέει». Η προσεκτική διαμόρφωση των ακμών αποτρέπει τη συγκράτηση νερού στη βάση του ναΐσκου, επιλύοντας χρόνιο πρόβλημα υγρασίας. Η τελική επιφάνεια είναι ανθεκτική, επισκευάσιμη και οπτικά εναρμονισμένη με τους ασβεστωμένους τοίχους και τον φυσικό βράχο.
Λειτουργία και Εμπειρία
Η παρέμβαση βελτιώνει την ασφάλεια και την προσβασιμότητα, αντικαθιστώντας μια ολισθηρή επιφάνεια με μια απτική, σταθερή λιθόστρωση κατάλληλη για όλες τις ηλικίες.
Το μονοπάτι λειτουργεί επίσης ως κοινό κατώφλι. Το σχήμα του διευρύνεται δημιουργώντας μια μικρή πλατφόρμα που φιλοξενεί συναθροίσεις, πομπές και αυθόρμητες συναντήσεις, επαναφέροντας την καθημερινή τελετουργία του βαδίσματος ως κοινωνική πράξη μέσα στον οικιστικό ιστό.
Τέχνη της κατασκευής και μεταφορά γνώσης
Η κατασκευή λειτούργησε ως ζωντανό εργαστήριο. Νεότεροι εργαζόμενοι εκπαιδεύτηκαν δίπλα σε έμπειρους τεχνίτες, μαθαίνοντας να διαβάζουν την τοπογραφία, να επιλέγουν και να πελεκούν τις πέτρινες πλάκες.
Αυτή η διαδικασία συμβάλλει στη διαφύλαξη μιας δεξιότητας που χάνεται και την διατήρησή της στην τοπική οικονομία, επαναπροσδιορίζοντας την παράδοση ως ζωντανή τεχνογνωσία με σύγχρονη αξία.
Κυκλική οικονομία και βιωσιμότητα
Το έργο έδωσε προτεραιότητα στην επανάχρηση και στην ελάχιστη δυνατή παρέμβαση. Υφιστάμενοι λίθοι επανεντάχθηκαν όπου ήταν δυνατόν, ενώ η χρήση μηχανικών μέσων περιορίστηκε στα απολύτως απαραίτητα. Η αντικατάσταση του σκυροδέματος με πλάκες ξηράς δόμησης αποκατέστησε τη διαπερατότητα του εδάφους, μείωσε την επιφανειακή απορροή και περιόρισε τη συσσώρευση θερμότητας.
Η χρήση τοπικών υλικών και εργατικού δυναμικού διατήρησε χαμηλό τόσο το περιβαλλοντικό όσο και το οικονομικό αποτύπωμα.
Ευρύτερη συμβολή και μελλοντική προοπτική
Χάρτες που εκπονήθηκαν στο πλαίσιο της μελέτης αποτυπώνουν το ευρύτερο δίκτυο ιστορικών διαδρομών και ορίζουν ένα σαφές επόμενο βήμα: τη συνεργασία με τοπικές αρχές και κατοίκους για την επανενεργοποίηση περισσότερων τμημάτων ως πολιτιστικές υποδομές και διαδρομές ήπιας κινητικότητας.
Αυτή η μικρής κλίμακας αλλά ακριβής παρέμβαση εγκαινιάζει μια ευρύτερη στρατηγική αναγέννησης του τόπου και της μνήμης, διατυπωμένη μέσα από τη γλώσσα των υλικών του τοπίου.
Το έργο βραβεύτηκε στην κατηγορία Σχεδιασμός Τοπίου – Αστικός Σχεδιασμός της ενότητας Αρχιτεκτονική των GRAIL Awards 2026!
Olive Press House στο Κοτρώνι Μεσσηνίας (2025) – Επανάχρηση της βιομηχανικής κληρονομιάς της υπαίθρου.
Το Olive Press House αποτελεί έργο επανάχρησης ενός ελαιόμυλου των αρχών του 20ού αιώνα στο Κοτρώνι της Μάνης. Το κτίσμα επαναπροσδιορίζεται ως σύγχρονη κατοικία, διαφυλάσσοντας παράλληλα τη μνήμη, ενσωματωμένη στο κέλυφός του.
Κάποτε χώρος μόχθου και παραγωγής λαδιού, το κτίριο φιλοξενεί πλέον μια ήρεμη οικιακή ζωή, ενώ τα ίχνη της προηγούμενης ζωής του παραμένουν απτά στους πέτρινους τοίχους, στους θολωτούς όγκους και στις επιφάνειες σημαδεμένες από τον χρόνο και τη χρήση.
Το Κοτρώνι ανήκει σε ένα από τα αρχαιότερα ελαιοκομικά τοπία της Μάνης, όπου τα ελαιοτριβεία λειτουργούσαν ιστορικά τόσο ως οικονομικοί πυρήνες όσο και ως τόποι κοινωνικών συναντήσεων. Η προφορική ιστορία προσθέτει μια συγκινητική διάσταση στην αφήγηση του κτιρίου: κατά τη διάρκεια του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου, οι υπόγειες δεξαμενές λαδιού λέγεται ότι αδειάστηκαν και χρησιμοποιήθηκαν ως κρυψώνες για καταδιωκόμενους, μετατρέποντας έναν χώρο παραγωγής σε χώρο καταφυγίου. Όταν οι σημερινοί ιδιοκτήτες απέκτησαν το ακίνητο, τα μηχανήματα και οι μυλόπετρες είχαν ήδη αφαιρεθεί, όμως η χωρική δύναμη της κατασκευής παρέμενε — χοντροί λιθόκτιστοι τοίχοι, γενναιόδωροι ανοιχτοί εσωτερικοί χώροι, κρυμμένα δωμάτια, ξύλινα δοκάρια και ένας χωρικός ρυθμός που εξακολουθεί να μιλά για την εργασία και την καθημερινή ζωή.
Το συγκρότημα αποτελείται από πέντε αλληλοσυνδεόμενους πέτρινους όγκους, κατασκευασμένους σε διαδοχικές φάσεις γύρω από τον αρχικό πυρήνα. Αυτή η σταδιακή προσθήκη δημιούργησε μια πλούσια αλλά ακανόνιστη σύνθεση, ένα υλικό αποτύπωμα της προσαρμογής στον χρόνο.
Η αρχιτεκτονική πρόκληση ήταν η συμφιλίωση λειτουργικών αναγκών της κατοίκησης με την επιθυμία διατήρησης του ανοιχτού, ρευστού χαρακτήρα του παλαιού βιομηχανικού χώρου.
Η μελέτη προσεγγίζει αυτή την ένταση διατηρώντας μεγάλους, ευέλικτους χώρους όπου η επίπλωση, καθορίζει τη χρήση, επιτρέποντας εποχικές μεταβολές και μακροχρόνια προσαρμοστικότητα. Σε αντίθεση με τα περισσότερα σπίτια της Μάνης, η κατοικία είναι εσωστρεφής, στραμμένη προς τα μέσα και όχι προς εξωτερικές θέες.
Για να αντισταθμιστεί αυτή η εσωστρέφεια, η αρχιτεκτονική πρόταση δημιουργεί οπτική και φυσική συνέχεια ανάμεσα σε προαύλιους χώρους που προηγουμένως ήταν αποκομμένοι.
Με προσεκτικά τοποθετημένα ανοίγματα στο χαμηλότερο επίπεδο, οι οπτικές φυγές ευθυγραμμίζονται σε όλη την ιδιοκτησία, συνδέοντας εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους μέσω του φωτός και της προοπτικής. Από το ένα άκρο της κατοικίας, μπορεί πλέον κανείς να παρακολουθήσει το φως και τη σκιά να κινούνται πάνω σε πέτρινες επιφάνειες που άλλοτε ήταν απομονωμένες. Ένα δίκτυο λιθόστρωτων διαδρομών διαπερνά τους υπαίθριους χώρους, αποκαθιστώντας τη συνοχή και την αίσθηση κίνησης σε ένα μέχρι πρότινος κατακερματισμένο οικόπεδο.
Το έργο καθοδηγείται από αρχές εγκράτειας και αναστρεψιμότητας.
Η αρχική λιθοδομή, τα τόξα, οι ξύλινες στέγες και τα υπέρθυρα επισκευάστηκαν με προσοχή και επανεντάχθηκαν στο κτίσμα. Τα νέα στοιχεία — ελαφρύ ξύλο, μαύρος χάλυβας και λεία ασβεστοκονία — γίνονται αντιληπτά ως σύγχρονες προσθήκες μέσα στο ιστορικό κέλυφος. Σε έναν από τους όγκους, μια στέγη μεταλλικού σκελετού δηλώνει ρητά το νέο αρχιτεκτονικό στρώμα. Τα ανοίγματα τροποποιήθηκαν μόνο όπου ήταν απαραίτητο για την εισαγωγή φυσικού φωτισμού και αερισμού, ενώ τα εσωτερικά επίπεδα προσαρμόστηκαν διακριτικά, βελτιώνοντας τη συνέχεια χωρίς να αναιρείται η χωρική αυτονομία. Δύο επισκέψιμες ταράτσες προσθέτουν μια κατακόρυφη διάσταση, δημιουργώντας υπαίθριους χώρους διαβίωσης και θέες προς τον ουρανό.
Η υλικότητα παραμένει ήσυχη και απτική: εκτεθειμένη πέτρα, ασβεστοκονία, ξύλινες οροφές, επιδιορθωμένα έπιπλα και ξυλουργικές κατασκευές μετριάζουν την ψυχρή ορυκτή παλέτα με ζεστασιά.
Η βιωσιμότητα είναι ενσωματωμένη στη λογική της επανάχρησης.
Με τη διατήρηση του υπάρχοντος κελύφους, την επαναχρησιμοποίηση υλικών και τη συνεργασία με τοπικούς τεχνίτες που εφαρμόζουν παραδοσιακές τεχνικές ασβέστη, η παρέμβαση μειώνει τα απόβλητα και την ενσωματωμένη ενέργεια. Παθητικές στρατηγικές — διαμπερής αερισμός, θερμική αδράνεια των πέτρινων τοίχων, σκιασμένες αυλές και ενδημική φύτευση — αντικαθιστούν τα τεχνολογικά συστήματα.
Η κίνηση μέσα στο σπίτι γίνεται μια εμπειρία σταδιακής αποκάλυψης. Φως, αέρας και κίνηση διαπερνούν πλέον ένα κτίριο που κάποτε οριζόταν από τον βιομηχανική του περίκλειστο χαρακτήρα.
Το έργο Olive Press House αποτελεί έναν στοχασμό πάνω στη βιομηχανική κληρονομιά της υπαίθρου, αποδεικνύοντας πως η σύγχρονη ζωή μπορεί να εξελιχθεί σε διάλογο με τα διαρκή ίχνη του παρελθόντος.
Το έργο έλαβε έπαινο στην κατηγορία Επανάχρηση – Αποκατάσταση – Προσθήκη / Επέκταση της ενότητας Αρχιτεκτονική των GRAIL Awards 2026!
MONASTERY HOUSE στον Πύργο (2022) – Συνδυάζοντας την παραδοσιακή αρχιτεκτονική των μοναστηριών με μοντέρνες σχεδιαστικές αναφορές.
Σε οικόπεδο που βρίσκεται ψηλά σε πλαγιά βουνού στον Πύργο, με πανοραμική θέα προς το χωριό και τη θάλασσα, σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε μια εξοχική κατοικία για μια οικογένεια, με τη θέση του τοπίου να αποτελεί βασικό στοιχείο της αρχιτεκτονικής σύλληψης.
Η βασική επιθυμία της οικογένειας ήταν η διασφάλιση της ιδιωτικότητας των μελών, με ανεξάρτητους χώρους για τον καθένα, καθώς και η ασφάλεια.
Η αρχιτεκτονική του κτίσματος έχει ως έμπνευση τα ελληνικά μοναστήρια και την τοπική παραδοσιακή πέτρινη αρχιτεκτονική με κεραμοσκεπές ενώ συνδυάζει τις αναφορές αυτές με λιτά στοιχεία σύγχρονων κτιρίων με επίπεδες στέγες.
Δείτε περισσότερα για το έργο, εδώ!
Inside Out House στην Γκονάτσα (2021) – Ισορροπώντας το μέσα με το έξω της κατοίκησης
Σε ένα άνυδρο οικόπεδο στη Δυτική Μάνη, μια κατοικία 120 τ.μ. οργανώνεται συμμετρικά, με ανοίγματα σε όλες τις πλευρές, επιδιώκοντας τη συνεχή οπτική και λειτουργική σύνδεση εσωτερικού και εξωτερικού χώρου. Η σύνθεση των Etsi Architects ισορροπεί ιδιωτικότητα και εξωστρέφεια, αξιοποιώντας ανθεκτικά υλικά και λιτή αισθητική. Οι κύριοι χώροι αναπτύσσονται γύρω από ενιαία κουζίνα-τραπεζαρία, ενώ το ίδιο μωσαϊκό δάπεδο μέσα–έξω ενισχύει την ένταξη στο βραχώδες τοπίο, με σεβασμό στη φυσική μορφολογία του οικοπέδου..
Το έργο βραβεύτηκε στην κατηγορία Μονοκατοικία της ενότητας Αρχιτεκτονική των GRAIL Awards 2024!
Δείτε περισσότερα για το έργο, εδώ!
Αποκατάσταση του Τελωνείου στην Καρδαμύλη (2021) – Κατοικώντας την ιστορία του τόπου
Στόχος του έργου αποκατάστασης του Τελωνείου της Καρδαμύλης στην Μεσσηνία, ήταν η μετατροπή ενός διατηρητέου ιστορικού κτιρίου σε σύγχρονη οικογενειακή κατοικία, με σεβασμό στην ιστορία του και την τοπική πολιτιστική κληρονομιά.
Το «Τελωνείο» βρίσκεται κοντά στο λιμάνι της Καρδαμύλης από τον 18ο αιώνα, ενώ τη δεκαετία του ’60 λειτούργησε ως μοτέλ. Βασική επιδίωξη των αρχιτεκτόνων ήταν το άνοιγμα και η διασύνδεση των επιμέρους χώρων, ώστε το κτίσμα να μετατραπεί σε κατοικία.
Κατά την αποκατάσταση συνεργάστηκαν εξειδικευμένοι τεχνίτες, χρησιμοποιήθηκαν τοπικά υλικά και εφαρμόστηκαν παραδοσιακές τεχνικές, όπως μαρμάρινα δάπεδα, ξύλο ελιάς και τοπικά βότσαλα για αρμολογήματα και επισκευές.
Η ανακαίνιση και αποκατάσταση του διατηρητέου ιστορικού κτηρίου του 18ου αι. Τελωνείο στη Καρδαμύλη έχει προταθεί για τα βραβεία EUmies Awards 2026. Μάθετε περισσότερα, εδώ!
Δείτε περισσότερα για το έργο, εδώ!
Στοιχεία διοργάνωσης
Τίτλος ημερίδας ΕΣΩ 2026 – “Διαπραγμάτευση, όχι Συμβιβασμός. Ο Σχεδιασμός ως Διάλογος ανάμεσα στη Γη, την Τεχνολογία και τον Άνθρωπο”
Τυπολογία Συνέδριο, Ημερίδα Αρχιτεκτονικής & Σχεδιασμού
Τοποθεσία Αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
Ημερομηνία Τετάρτη 13 Μάϊου 2026
Δημιουργία Περιεχομένου & Χορηγός Επικοινωνίας Archisearch.gr
Διεύθυνση Παραγωγής & Καλλιτεχνική Επιμέλεια Design Ambassador
READ ALSO: Stories of Contemporary Domesticity | Episode 10: Pacarizi Studio Reimagines the Multigenerational Home in Albania as Inhabitable Topography