Εγκαίνια για την πλατεία Ελευθερίας στη Λευκωσία της Κύπρου σε σχεδιασμό Zaha Hadid Architects | Συνέντευξη με τον Δημήτρη Κολώνη

Στην εκπνοή του 2021 εγκαινιάστηκε η πλατεία Ελευθερίας στη Λευκωσία δια χειρός Zaha Hadid Architects (ZHA). Ο νέος μεγάλος, δημόσιος χώρος, στη καρδιά της πόλης, σχεδιάστηκε με σκοπό να δημιουργήσει νέες συνδέσεις που θα ενώσουν τον διχασμένο αστικό ιστό της κυπριακής πρωτεύουσας.

Ο Δημήτρης Κολώνης, ιδρυτικό μέλος των Degree Zero Architects που από το 2012 ως το 2019 συνεργάστηκε με τους ZHA ως Associate Architect, μιλά στο Archisearch για τις σχεδιαστικές και κατασκευαστικές προκλήσεις του μεγαλεπήβολου δημόσιου έργου που φιλοδοξεί να αποτελέσει τοπόσημο για τη Λευκωσία και το νησί εν γένει. 

PHOTO CREDIT ©LAURIAN GHINITOIU FOR ZAHA HADID ARCHITECTS
PHOTO CREDIT ©LAURIAN GHINITOIU FOR ZAHA HADID ARCHITECTS

Πείτε μας δύο λόγια για το έργο της Πλατείας Ελευθερίας. Πως το συγκεκριμένο έργο επηρεάζει την πόλη;

Το έργο της πλατείας Ελευθερίας είναι πολυσύνθετο, λαμβάνοντας υπόψη ότι βρίσκεται εντός αρχαιολογικού χώρου που καλύπτει μία μεγάλη έκταση στο όριο μεταξύ της παλιάς και νέας πόλης της Λευκωσίας. Επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τη σχέση της παλιάς πόλης με την καινούρια.

PHOTO CREDIT ©LAURIAN GHINITOIU FOR ZAHA HADID ARCHITECTS

Είναι ένα έργο αστικής κλίμακας που εκσυγχρονίζει θέματα υποδομών και λειτουργίας της πόλης. Προσθέτει ένα σημείο ενδιαφέροντος – ένα πάρκο – σε κομβική θέση στην περιοχή της τάφρου, ενοποιώντας τους κοινόχρηστους χώρους περιμετρικά του Ενετικού τείχους. Τμήμα του πάρκου καλύπτεται από μια υπερυψωμένη πλατεία, που γίνεται γέφυρα που συνδέει την καινούρια πόλη με την παλιά, στη θέση του κεντρικού εμπορικού της άξονα.

PHOTO CREDIT ©LAURIAN GHINITOIU FOR ZAHA HADID ARCHITECTS

Το έργο εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό, που επιδιώκει να αποκαταστήσει τη συνέχεια των ελεύθερων χώρων της τάφρου και οραματίζεται την επανένωση της πόλης με το κατεχόμενο τμήμα της, για την ολοκλήρωσή του.

PHOTO CREDIT ©LAURIAN GHINITOIU FOR ZAHA HADID ARCHITECTS

Αναμορφώνει τη συγκεκριμένη περιοχή – όπου έως την έναρξη του έργου υπήρχε μία παλιότερη σύνδεση ως μπάζωμα – δημιουργώντας σήμερα μια υπερυψωμένη πλατεία. Από τα πιο κρίσιμα στοιχεία της σύνθεσης είναι τα υποστυλώματα σε ελεύθερη γεωμετρία, που κάνουν την πλατεία να δείχνει ανάλαφρη και το χώρο κάτω από αυτή ελεύθερο και ευχάριστο. Είναι ένα δημόσιο έργο, που ασφαλώς εκσυγχρονίζει την αισθητική της πόλης και την αρχιτεκτονική αντίληψη των δημοτών της πόλης και των χρηστών της γενικότερα.

PHOTO CREDIT ©K.ARKATITES FOR ZAHA HADID ARCHITECTS

Ποιές ήταν οι ιδιαίτερες κατασκευαστικές προκλήσεις που αντιμετωπίσατε κατά την εφαρμογή της σχεδιαστικής πρότασης;

Η γέφυρα είναι κατασκευασμένη από λευκό εμφανές σκυρόδεμα, όπως και τα υποστυλώματά της που είναι σε σχηματισμούς ελεύθερους και γεωμετρικά σύνθετους. Η κατασκευή των υποστυλωμάτων της πλατείας Ελευθερίας αποτέλεσαν μια κατασκευαστική πρόκληση, τόσο λόγο του σημαντικού ρόλου τους στη σύνθεση του σχεδιασμού, όσο και λόγω των τεχνικών δυσκολιών που σχετίζονται με την κατασκευή ενός καλουπιού με σύνθετη γεωμετρία και τη χρησιμοποίηση ενός υλικού δύσκολου σε μία ελεύθερη έκφρασή του.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΛΩΝΗΣ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΛΩΝΗΣ

Αρχικά μελετήθηκε το Mix design που θα εξασφάλιζε τη ζητούμενη λευκότητα. Μελετήθηκε το κατάλληλο καλούπι που έδωσε την πολύ ενδιαφέρουσα, λεία υφή της τελικής επιφάνειας. Μελετήθηκε η διαδικασία της σκυροδέτησης: ο συντονισμός του προεγκατεστημένου οπλισμού με το καλούπι και η χύτευση ενός κλειστού – ανεστραμμένου σε πολλές περιοχές καλουπιού, με τις τεχνικές δυσκολίες που αυτό συνεπάγεται, και τελικά η μεθοδολογία των επιδιορθώσεων των προβλημάτων που εμφανίζονται στο σκυροδετημένο υποστύλωμα. Για να συντονιστούν αυτά τα θέματα έγινε ένα Mock-up σε πραγματική κλίμακα από το οποίο βγήκαν χρήσιμα συμπεράσματα που ληφθήκαν υπόψη πριν ξεκινήσει η σκυροδέτηση των δεκατριών υποστυλωμάτων.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΛΩΝΗΣ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΛΩΝΗΣ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΛΩΝΗΣ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΛΩΝΗΣ

Τι συνέβαλε στην επιτυχία ενός τόσο απαιτητικού δημόσιου έργου; Ποιοί παράγοντες εξασφαλίζουν την ποιότητα ενός έργου;

Για να ολοκληρωθεί ένα τέτοιο έργο με επιτυχία, πρέπει οι τρείς βασικοί συντελεστές του να συνεργαστούν με τον καλύτερο τρόπο. Συνήθως αυτό που ισχύει είναι πως η χαμηλότερη επίδοση ενός εκ των τριών, είναι αυτή που καθορίζει την ποιότητα του έργου. 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΛΩΝΗΣ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΛΩΝΗΣ

Από τη μία ο Εργολάβος πρέπει έχει την τεχνική δεξιοτεχνία, επιμονή και την αφοσίωση να ολοκληρώσει έναν απαιτητικό σχεδιασμό. Ο Πελάτης είναι αυτός που θα πρέπει να αναγνωρίσει τη σημασία ενός σύνθετου σχεδιασμού και να υποστηρίζει το έργο σε όλες του τις φάσεις. Ασφαλώς εξίσου σημαντικός είναι ο ρόλος του Αρχιτέκτονα και της ομάδας των Συμβούλων που θα προτείνουν ένα σύγχρονο σχεδιασμό, θα προβλέψουν τις δυσκολίες του έργου, θα το προγραμματίσουν σωστά και θα είναι σε θέση να το διεκπεραιώσουν. 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΛΩΝΗΣ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΛΩΝΗΣ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΛΩΝΗΣ

Ο ρόλος του πελάτη υπήρξε κρίσιμος, ειδικά λαμβάνοντας υπόψη ότι η πλατεία είναι ένα δημόσιο έργο. Εμπιστεύτηκε εξ’ αρχής έναν πρωτοποριακό σχεδιασμό για την εποχή που έγινε, δε φοβήθηκε το ρίσκο να το επιλέξει και συνέχισε να το υποστηρίζει παρά τις όποιες δυσκολίες εμφανίστηκαν κατά την υλοποίησή του.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΛΩΝΗΣ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΛΩΝΗΣ

Στοιχεία έργου
Τίτλος έργου  Πλατεία Ελευθερίας
Τυπολογία  Δημόσιο έργο, Masterplan
Τοποθεσία  Λευκωσία, Κύπρος
Status  Κατασκευασμένο
Διάρκεια  2005-2021
Εμβαδόν ανοιχτών χώρων  35.300 τ.μ.
Εμβαδόν κλειστών χώρων  7.175 τ.μ.
Πελάτης  Δήμος Λευκωσίας
Σχεδιασμός  Zaha Hadid Architects (ZHA)
Φωτογραφία  K.Arkatites, Laurian Ghinitoiu, Δημήτρης Κολώνης


RELATED ARTICLES

The Architect Show 4 _ 'Fast forward', 10&11 Δεκεμβρίου 2022, Metropolitan Expo: τι θα δούμε τη δεύτερη μέρα του συνεδρίου που αναμένεται να αποτελέσει μία ανάσα δημιουργικής ανταλλαγής γνώσεων και ιδεών