Η διπλωματική εργασία Trashtopia από τις Μαίρη Αλάνη, Άννα Μαρία Θαλασσινού και Νεφέλη Καντεμνίδη επαναπροσδιορίζει το Θριάσιο ως κρίσιμο πεδίο κατανόησης του αθηναϊκού αστικού μεταβολισμού. Μέσα από ένα γραμμικό δίκτυο που ακολουθεί τις υποδομές και τις ροές της απόρριψης, η πρόταση αποκαλύπτει τις αθέατες γεωγραφίες της μητρόπολης, μετατρέποντας το περιθώριο σε τόπο παρατήρησης, μάθησης και συλλογικής ευθύνης απέναντι στις χωρικές και περιβαλλοντικές ανισότητες. H διπλωματική εργασία παρουσιάστηκε στο ΕΜΠ το Φεβρουάριο του 2026 και υπεύθυνος καθηγητής ήταν ο Μανώλης Σταυρακάκης.
“Έκταση από ξερό χορτάρι, υψώνεται στο κέντρο σχηματίζοντας χαμηλό τύμβο.
Εκτυφλωτικό φως.
Οπτική απάτη σε κουρτίνα πίσω αναπαριστά, σε ύφος σοβαροφανώς ακαδημαϊκό, πεδιάδα αδιάκοπη και ουρανό που υποχωρούν και συναντώνται σε απώτερο βάθος. […]
Ούτε λέξη πια ως την τελευταία πνοή, τίποτε που να σπάει τη σιωπή αυτού του τόπου. […]
Ναι, φαίνεται πώς κάτι συνέβη, κάτι φάνηκε πώς συμβαίνει, και δεν συνέβη τίποτε, τίποτε απολύτως […]. […] Mην του δίνεις σημασία, να κοιμάσαι απλώς και να ξυπνάς, να κοιμάσαι, να ξυπνάς, όπως σου αρέσει εσένα.
Σήμερα είναι μια ευτυχισμένη μέρα. Σήμερα θα ‘ναι άλλη μια ευτυχισμένη μέρα. Παρ’ όλα αυτά. Μέχρι στιγμής.”
Απόσπασμα από το βιβλίο “Ευτυχισμένες μέρες” του Σάμουελ Μπέκετ.
Η παρούσα εργασία διερευνά τη σχέση της Αθήνας με όσα απορρίπτει, αποκρύπτει ή μετατοπίζει στα όριά της, εξετάζοντας τον αστικό μεταβολισμό όχι μόνο ως τεχνικό σύστημα διαχείρισης υλικών ροών, αλλά ως μηχανισμό παραγωγής χωρικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών ανισοτήτων.
Αφετηρία της αποτελεί η παρατήρηση ότι η πόλη δεν οργανώνεται μόνο μέσα από όσα προβάλλει ως εικόνα της, αλλά και μέσα από όσα εξορίζει προκειμένου να διατηρήσει αυτή την εικόνα καθαρή, λειτουργική και ελεγχόμενη.
Η μεθοδολογία βασίζεται σε διαδικασία περιπλάνησης, παρατήρησης και σταδιακής ανάγνωσης του αστικού χώρου, μέσα από την οποία αναδύεται η «πίσω αυλή» της μητρόπολης.
Ως βασικό πεδίο μελέτης ορίζεται το Θριάσιο πεδίο και η ζώνη που εκτείνεται πίσω από το όρος Αιγάλεω, από τη Χωματερή της Φυλής έως τη λίμνη Κουμουνδούρου.
Η περιοχή αυτή συγκροτεί μια «αθέατη», αλλά κρίσιμη γεωγραφία, όπου συσσωρεύονται οι υλικές και συμβολικές συνέπειες της αστικής ζωής.
Προσεγγίζεται ως sacrifice zone, δηλαδή ως χώρος συγκέντρωσης κρίσιμων αλλά κοινωνικά και χωρικά ανεπιθύμητων λειτουργιών της πόλης, όπως η χωματερή, η βαριά βιομηχανία, οι ενεργειακές υποδομές και τα εγκαταλελειμμένα ή υπολειμματικά δίκτυα.
Η συγκεκριμένη ζώνη δεν αντιμετωπίζεται ως περιφερειακή εξαίρεση ή ως εξωτερικό όριο της μητρόπολης, αλλά ως δομικό της στοιχείο.
Αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο η πόλη οργανώνει τη λειτουργία της μέσα από τη διαρκή μετατόπιση και απόκρυψη όσων δεν μπορεί να ενσωματώσει στην κυρίαρχη, «καθαρή» εικόνα της. Με αυτόν τον τρόπο, το Θριάσιο δεν λειτουργεί ως υποστηρικτικό υπόβαθρο, αλλά ως ενεργό πεδίο αποκάλυψης των ίδιων των μηχανισμών που συγκροτούν την αθηναϊκή μητρόπολη.
Η ανάλυση οργανώνεται με αναφορά στη δομή του έργου του Oswald Mathias Ungers “The City in the City”, υιοθετώντας ένα τριμερές σχήμα – θέση, επεξήγηση, συμπέρασμα – ως εργαλείο ανάγνωσης, ανάλυσης και συνθετικής συγκρότησης του αφηγήματος. Μέσα από αυτή τη δομή, η Αθήνα προσεγγίζεται ως σύστημα έντονων αντιθέσεων, όπου δίπολα όπως ενεργό/ανενεργό, παρουσία/απουσία και καθαρό/βρώμικο δεν λειτουργούν μόνο περιγραφικά, αλλά αποκαλύπτουν τον
τρόπο με τον οποίο η πόλη ιεραρχεί χώρους, ζωές και υποδομές.
Η πρόταση Trashtopia συγκροτείται ως γραμμικό και δικτυωμένο σύστημα που αναπτύσσεται κυρίως κατά μήκος υφιστάμενων υποδομών.
Εκεί, κρίσιμες αλλά ανεπιθύμητες λειτουργίες – χωματερή, βιομηχανία, ενεργειακές υποδομές, διυλιστήρια, εγκαταλελειμμένα δίκτυα, υποβαθμισμένα τοπία και θραύσματα μνήμης – συνυπάρχουν σε μια συνθήκη περιθωρίου που παραμένει οργανικά συνδεδεμένη με την πόλη, παρότι αποκλείεται από την κυρίαρχη αστική της αφήγηση.
Η ανάγκη φυγής από τη μητρόπολη δεν είναι ρομαντική.
Είναι αποσυμπίεση από μια καθημερινότητα υπερφόρτωσης, αλόγιστης κατανάλωσης προϊόντων και πληροφορίας. Το Trashtopia συγκροτεί ένα ειρωνικό «θεματικό πάρκο ύλης»: μια διαδρομή μέσα στο ρυπαρό, όχι ως ψυχαγωγία, αλλά ως αποκάλυψη. Η γραμμή πίσω από το όρος Αιγάλεω νοείται ως το αποκείμενο της Αθήνας: ο τόπος υποστήριξης όπου συσσωρεύονται τα υλικά ίχνη του αστικού μεταβολισμού. Το σύστημα δεν προτείνει κάθαρση ούτε υπόσχεται λύτρωση. Μεταφέρει την εμπειρία εκεί όπου η ευθύνη δεν μπορεί να κρυφτεί: πάνω στα ίχνη της κατανάλωσης και μέσα στις ροές της απόρριψης.
Η ύλη δεν εξαφανίζεται: διαχωρίζεται, μεταποιείται, επιστρέφει σε κύκλους τροφής, ενέργειας και γνώσης· και με αυτόν τον τρόπο η πόλη αναγκάζεται να αναγνωρίσει ό,τι χρειάζεται αλλά αποστρέφεται.
Το Trashtopia είναι μια χειρονομία αναστροφής: το περιθώριο παύει να λειτουργεί ως πίσω αυλή και γίνεται τόπος θέασης, μάθησης και κοινής υποχρέωσης.
Συνδέει την κατανάλωση με το υπόλειμμά της και την πόλη με το αποκείμενό της. Και στο τέλος, αυτό που αποκαλύπτεται δεν είναι μόνο η κρίση των απορριμμάτων, αλλά η κρίση της ίδιας της αστικής αφήγησης.
Στοιχεία έργου
Τίτλος έργου: Trashtopia: Follow the Dirt
Tύπος έργου: Διπλωματική εργασία
Φοιτητική ομάδα: Μαίρη Αλάνη, Άννα Μαρία Θαλασσινού, Νεφέλη Καντεμνίδη
Ημερομηνία παρουσίασης: Φεβρουάριος 2026
Επιβλέπων καθηγητής: Μανώλης Σταυρακάκης
Συμβουλοι: Παναγιώτης Βασιλάτος, Στεφανία Στρουζα, Νίκος Κατσικης
Πανεπιστημιακό ίδρυμα: Αρχιτεκτονική σχολή, ΕΜΠ
Trashtopia diploma thesis by Mary Alani, Anna Maria Thalassinou, and Nefeli Kantemnidi redefines Thriasio as a critical site for understanding urban metabolism in Athens. Through a linear network that traces the infrastructure and flows of waste, the proposal reveals the unseen geographies of the metropolis, transforming the periphery into a place of observation, learning, and collective responsibility toward spatial and environmental inequalities. The thesis was presented at the National Technical University of Athens in February 2026, and the supervising professor was Manolis Stavrakakis.
“A field of dry grass rises at its center, forming a low tumulus.
Blinding light.
An optical illusion on a backdrop curtain depicts, in an ostensibly academic register, an uninterrupted plain and a receding sky converging at an indeterminate depth. […]
No word remains until the last breath, nothing that might interrupt the silence of this place. […]
Yes, it seems that something happened, that something appeared to happen, and yet nothing happened—nothing at all […]. […] Do not pay attention to it; simply sleep and wake, sleep and wake, as you please.
Today is a happy day. Tomorrow will be another happy day. Nevertheless. So far.”
Excerpt from Happy Days by Samuel Beckett.
This work investigates Athens’ relationship with what it rejects, conceals, or displaces toward its periphery, examining urban metabolism not merely as a technical system of material flow management, but as a mechanism for the production of spatial, social, and environmental inequalities.
It begins with the observation that the city is organized not only through what it projects as its image, but equally through what it expels in order to maintain that image as clean, functional, and
controllable.
The methodology is grounded in a process of wandering, observation, and gradual reading of the urban space, through which the “backyard” of the metropolis emerges.
The primary field of study is defined as the Thriasian Plain and the zone extending behind Mount Aigaleo, from the Fyli Landfill to Lake Koumoundourou.
This area constitutes an “invisible” yet critical geography, where the material and symbolic consequences of urban life accumulate. It is approached as a sacrifice zone: a space of concentration for essential yet socially and spatially undesirable urban functions, such as landfills, heavy industry, energy infrastructures, and abandoned or residual networks.
This zone is not treated as a peripheral exception or external boundary of the metropolis, but as a constitutive element of it. It reveals the manner in which the city organizes itself through the continuous displacement and concealment of what it cannot incorporate into its dominant, “clean” image.
In this sense, Thriasio does not operate as a supporting hinterland, but as an active field in which the mechanisms of the Athenian metropolis are exposed.
The analysis is structured through reference to Oswald Mathias Ungers’ “The City in the City”, adopting a tripartite schema – position, explanation, conclusion – as a tool for reading, analysis, and synthetic construction of the narrative. Within this framework, Athens is approached as a system of intensified oppositions, where binaries such as active/inactive, presence/absence, and clean/dirty do not function merely descriptively, but reveal the hierarchical organization of space, life, and
infrastructure.
The proposal Trashtopia is configured as a linear and networked system developed primarily along existing infrastructures.
Within this condition, critical yet undesirable functions—landfills, industry, energy infrastructures, refineries, abandoned networks, degraded landscapes, and fragments of memory—coexist in a peripheral condition that remains structurally connected to the city, despite being excluded from its dominant urban narrative.
The desire to escape the metropolis is not romantic.
It is a form of decompression from an overloaded condition of consumption and information. Trashtopia constructs an ironic “thematic park of matter”: a journey through pollution, not as entertainment, but as revelation. The line behind Mount Aigaleo is understood as Athens’ abject space: the support territory where the material traces of urban metabolism accumulate.
The system does not propose purification nor promise redemption. Instead, it relocates experience to a domain where responsibility cannot be concealed: within the traces of consumption and the flows of waste. Matter does not disappear; it is separated, transformed, and reinserted into cycles of food, energy, and knowledge. In doing so, the city is forced to acknowledge what it depends on but simultaneously rejects.
Trashtopia is an act of inversion: the periphery ceases to function as a backyard and becomes a site of visibility, learning, and shared obligation.
It links consumption to its residue and the city to its abject counterpart. Ultimately, what is revealed is not only the crisis of waste, but the crisis of the urban narrative itself.
Facts & Credits
Project title: Trashtopia: Follow the Dirt
Project type: Diploma thesis project
Students team: Mary Alani, Anna Maria Thalassinou, Nefeli Kantemnidi
Date of presentation: February 2026
Supervisor Professor: Manolis Stavrakakis
Advisors: Panagiotis Vasilatos, Stefania Strouza, Nikos Katsikis
University: Architecture Department, National Technical University of Athens