From the storefront (to the void) to the wall | Research Diploma Thesis by Daphne Mesochoriti

Urban space is often interpreted through binary oppositions that simplify its inherent complexity, yet places such as the ground floor of the Greek polykatoikia reveal a fluid condition between public and private, inside and outside. Drawing on Soja’s concept of Third Space, this research diploma thesis by Daphne Mesochoriti, examines how the increasing inactivity and privatization of ground floors transform their threshold character and reshape the social and spatial fabric of the Greek neighborhood.

The interpretation of things through opposing concepts functions as a way of simplifying the complexity surrounding them.

Although useful, the idea of the existence of dipoles interprets things around us in a one-dimensional way. Splitting the world into exclusively two opposing planes seems rather impossible. By overcoming this binary condition, it is possible to understand the multiple layers that may be hidden within our world.

Soja, influenced by Lefebvre’s writings, creates a third term in order to describe and understand the world, the Third Space, an infinite, social place of constant change, which borrows characteristics from both ends of the thread but is defined as a self-contained, necessary condition.

The in-between and the threshold define places necessary for a smooth transition from one end of the thread to the other. They are places whose existence is due to other places.

The ground floor space of the Greek “polykatoikia” defines a threshold space.

It constitutes a dynamic field that is constantly changing, the character of which is determined by users and uses. The ground floor connects worlds. It is a space with a strong social character, located in an in-between zone, between inside and outside, public and private, between life in the city and life in the “polykatoikia”.

However, the ground floor space is not limited to this. The life of the city flows on the inside, people are constantly coming in and out of it, relationships are formed, small shops fill the streets, sounds and smells from the Greek “kafeneia” spill out.

Boundaries become fluid thus assemble a field of experiences and social interactions, which is essential to the Greek neighbourhood, giving the ground floor space of the “polykatoikia”, the qualities of a Third Space.

But what will happen if the ground floor, instead of eye capturing, extroverted windows displays and people constantly coming and going, acquires a cardboard and dust? Or becomes solid, with a wall, a door and a window? What will happen if the ground floor ceases to host the public social life in the Greek neighbourhood?

For several years now, the phenomenon of inactive ground floors has been detected, in multiple urban Greek city centres. Entire streets are deserted and the complexity that characterises the neighbourhoods of Greece is lost. At the same time, we see the urban landscape changing even further with the transformation of the glass storefronts into solid house walls.

The habitation of former ground floor shops is increasingly found in modern Greek cities. The extrovert, social and diverse character of the ground floor is gradually being lost in the name of privatisation.

Therefore, in the context of this research project, in the light of the theories of the supporters of the dipoles but also in the questioning of them through the theory of the Third Space, it will be investigated whether the new conditions that characterize the ground floor spaces of apartment buildings alter their threshold character and change the Greek urban fabric and life in the Greek neighbourhood.

Facts & Credits

Project title From the storefront, (to the void), to the wall
Typology Research Diploma Thesis
Academic semester June 2025
Student Daphne Mesochoriti
Supervisor Dimitrios Gourdoukis
Institution Department of Architecture, Polytechnic School of Aristotle University 

Ο αστικός χώρος συχνά ερμηνεύεται μέσω δυαδικών αντιθέσεων που απλοποιούν την εγγενή πολυπλοκότητά του, ωστόσο χώροι όπως το ισόγειο της ελληνικής πολυκατοικίας αποκαλύπτουν μια ρευστή συνθήκη μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού, εσωτερικού και εξωτερικού. Βασιζόμενη στην έννοια του Τρίτου Χώρου του Soja, η ερευνητική διπλωματική εργασία της Δάφνης Μεσοχωρίτη εξετάζει πώς η αυξανόμενη αδράνεια και ιδιωτικοποίηση των ισογείων μετασχηματίζει τον χαρακτήρα τους ως κατώφλι και αναδιαμορφώνει τον κοινωνικό και χωρικό ιστό της ελληνικής γειτονιάς.

Η ερμηνεία των πραγμάτων μέσα από αντίθετες έννοιες λειτουργεί ως μέσο απλοποίησης της περιπλοκότητας που τα περιβάλλει. Αν και χρήσιμη, η λογική της ύπαρξης των διπόλων, ερμηνεύει τα πράγματα γύρω μας μονοδιάστατα. Η διχοτόμηση του κόσμου σε αποκλειστικά δύο αντίθετα πεδία μοιάζει μάλλον αδύνατη. Με την υπέρβαση αυτής της δυαδικής συνθήκης επιτρέπεται η ανάγνωση των πολλαπλών στρωμάτων που ενδεχομένως κρύβονται στο εσωτερικό του κόσμου.

Ο Soja, επηρεασμένος από τα κείμενα του Lefebvre, καταφεύγει στη δημιουργία ενός τρίτου όρου για την περιγραφή και την κατανόηση του κόσμου, τον Τρίτο Χώρο, ένας απεριόριστος, κοινωνικός τόπος συνεχώς μεταβαλλόμενος, ο οποίος δανείζεται χαρακτηριστικά από τις δύο άκρες του νήματος αλλά ορίζεται ως μια αυτοτελή, αναγκαία συνθήκη.

Το ενδιάμεσο και το κατωφλιακό ορίζουν τόπους απαραίτητους για την ομαλή μετάβαση από τη μια άκρη του νήματος στην άλλη. Είναι τόποι που η ύπαρξή τους οφείλεται σε άλλους τόπους. Έναν κατωφλιακό χώρο ορίζει ο ισόγειος χώρος της ελληνικής αστικής πολυκατοικίας.

Συνιστά ένα δυναμικό πεδίο συνεχώς μεταβαλλόμενο, ο χαρακτήρας του οποίου καθορίζεται από τους χρήστες και τις χρήσεις. Το ισόγειο συνδέει κόσμους. Πρόκειται για έναν χώρο με έντονο κοινωνικό χαρακτήρα που βρίσκεται σε μια μεταβατική ζώνη ανάμεσα από το μέσα και το έξω, από το δημόσιο και το ιδιωτικό, ανάμεσα από τη ζωή στην πόλη και τη ζωή στην πολυκατοικία.

Όμως, η ιδιότητα του ισόγειου χώρου δεν περιορίζεται μονάχα στη μετάβαση. Μέσα σε αυτόν ρέει η ίδια η πόλη, άνθρωποι διαρκώς μπαινοβγαίνουν, συνάπτουν σχέσεις, η πραμάτεια από το «μικρό εμπόριο» γεμίζει τους δρόμους, ήχοι και μυρωδιές από τα καφενεία της γειτονιάς ξεχύνονται έξω.

Τα όρια ρευστοποιούνται και κατασκευάζουν ένα πεδίο γέννησης εμπειριών και κοινωνικών σχέσεων, πεδίο απαραίτητο για την ελληνική γειτονιά, προσδίδοντας στον ισόγειο χώρο της αστικής πολυκατοικίας ιδιότητες «τριτοχωρικές».

Τι θα απογίνει όμως αν ο ισόγειος χώρος αντί για φανταχτερές, εξωστρεφείς βιτρίνες και κόσμο που πηγαινοέρχεται συνεχώς, αποκτήσει χαρτόνι και σκόνη στην όψη; Ή αποκτήσει τοίχο με πόρτα και παράθυρο; Τι θα απογίνει αν το ισόγειο πάψει να φιλοξενεί τη δημόσια κοινωνική ζωή της ελληνικής γειτονιάς; 

Εδώ και αρκετά χρόνια, εντοπίζεται το φαινόμενο των ανενεργών ισογείων το οποίο έχει κατακλύσει τα μεγάλα αστικά κέντρα. Ολόκληροι δρόμοι ερημώνονται και χάνεται η πολυπλοκότητα που χαρακτηρίζει τις γειτονιές της Ελλάδας. Συγχρόνως, βλέπουμε το αστικό τοπίο να αλλάζει ακόμη περισσότερο με το «μπάζωμα» των βιτρινών και τη μετατροπή τους σε στιβαρό τοίχο με ανοίγματα.

Η κατοίκηση των πρώην ισόγειων καταστημάτων συναντάται όλο και περισσότερο στις σύγχρονες ελληνικές πόλεις.

Ο εξωστρεφής, κοινωνικός και πολυποίκιλος χαρακτήρας του ισογείου σταδιακά χάνεται στο όνομα της ιδιωτικοποίησης. Επομένως, στο πλαίσιο της συγκεκριμένης ερευνητικής εργασίας, υπό το πρίσμα των θεωριών των υποστηρικτών των διπόλων αλλά και της αμφισβήτησης αυτών μέσω της θεωρίας του Τρίτου Χώρου, θα διερευνηθεί κατά πόσο, οι νέες συνθήκες που χαρακτηρίζουν τους ισόγειους χώρους των πολυκατοικιών, αλλοιώνουν τον κατωφλιακό τους χαρακτήρα και μεταβάλλουν το ελληνικό αστικό ιστό και τη ζωή στην ελληνική γειτονιά.

Στοιχεία έργου

Τίτλος εργασίας Από τη βιτρίνα, (στο κενό), στον τοίχο 
Τυπολογία Ερευνητική εργασία
Εξεταστική περίοδος Ιούνιος 2025
Φοιτήτρια Δάφνη Μεσοχωρίτη
Επιβλέποντας Δημήτριος Γουρδούκης
Σχολή Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Πολυτεχνική Σχολή, Α.Π.Θ.