Η αρχιτεκτονική εγκατάσταση EASEL σχεδιάστηκε για την έκθεση του MOMus στη Θεσσαλονίκη ‘Alexis Gritchenko (1883–1977). Η Ελληνική Περιπέτεια. Ένας Ουκρανός Πρωτοπόρος στην Ελλάδα’, σε επιμέλεια των Michel Lièvre Markovitch και Μαρία Τσαντσάνογλου. Η Κατερίνα Κοτζιά και η Κορίνα Φιλοξενίδου, ιδρυτικά μέλη των K&K Architects, αναπτύσσουν μια αρθρωτή κατασκευή από ξύλο έλατου, που παραπέμπει σε καβαλέτο, αποδίδοντας έτσι τη διαρκή μετακίνηση του καλλιτέχνη και τη σχέση του με την ακουαρέλα, ως μέσο ελευθερίας, ταχύτητας και ευελιξίας.
Η έκθεση παρουσιάζει για πρώτη φορά στην Ελλάδα το έργο ενός από τους σημαντικότερους ζωγράφους της ευρωπαϊκής πρωτοπορίας του 20ού αιώνα, αναδεικνύοντας τη δημιουργική του συνάντηση με το ελληνικό τοπίο.
Κεντρική ιδέα της εγκατάστασης αποτελεί η ανάπτυξη μιας αρθρωτής κατασκευής από ξύλο έλατου, η οποία παραπέμπει τυπολογικά στο καβαλέτο.
Μέσα από αυτή τη μορφολογική και κατασκευαστική αναφορά, η εγκατάσταση επιχειρεί να αποδώσει τη συνθήκη διαρκούς μετακίνησης του Gritchenko ανάμεσα σε τόπους και τοπία, καθώς και τη σχέση του με τη ζωγραφική σε ακουαρέλα — ένα μέσο που συνδέεται με την ελευθερία, την ταχύτητα και την ευκολία μεταφοράς.
Οι δεκατρείς γραμμικές κατασκευές που φέρουν τα ογδόντα τρία έργα της έκθεσης συγκροτούν ένα ενιαίο χωρικό πεδίο, οργανώνοντας τη ροή της αφήγησης μέσα στον αντιληπτικά αποσπασματικό εκθεσιακό χώρο του πρώτου ορόφου της Μονής Λαζαριστών.
Σε επιλεγμένα σημεία, επιφάνειες από στραντζαριστή λαμαρίνα, αναρτημένες από τις ξύλινες δομές, ενσωματώνουν στοιχεία και τεκμήρια της ζωής και της καλλιτεχνικής πορείας του Gritchenko, ενώ αποσπάσματα από τον θεωρητικό του λόγο λειτουργούν ως ερμηνευτικά στρώματα που εμπλουτίζουν την αφήγηση.
Με το ίδιο αρχιτεκτονικό λεξιλόγιο, η εγκατάσταση της ενότητας «Χορευτές» αναπτύσσεται σε κυκλικό σχηματισμό στο κέντρο του εκθεσιακού χώρου, παραπέμποντας σε κυκλικό χορό.
Η διάταξη αυτή ενισχύει τη δυναμική της κίνησης και τη συνομιλία των έργων τόσο μεταξύ τους όσο και με τα τρία αγγεία της μόνιμης συλλογής του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για έργα που ο καλλιτέχνης δημιούργησε πρωτίστως για προσωπική του ευχαρίστηση, επιχειρώντας έναν εικαστικό διάλογο με την ελληνική αρχαιότητα μέσα από το ιδίωμα της μοντέρνας πρωτοπορίας.
Σύμφωνα με το επιμελητικό σημείωμα, ο Alexis Gritchenko, γεννημένος στην Ουκρανία και εκπαιδευμένος στο Κίεβο και την Αγία Πετρούπολη δίπλα σε καλλιτέχνες της πρωτοπορίας, υπήρξε ζωγράφος και θεωρητικός της τέχνης που συνέδεσε τη δυναμική των κινημάτων του φοβισμού, του κυβισμού και του φουτουρισμού με τη βυζαντινή παράδοση.
Μέσα από τη θεωρία του «χρωμοδυναμισμού», σύμφωνα με την οποία το χρώμα εκφράζει ενέργεια και πνευματικότητα, διαμόρφωσε μια προσωπική εικαστική γλώσσα που γεφυρώνει Ανατολή και Δύση.
Η έκθεση επιδιώκει να αποδώσει στον Ουκρανό πρωτοπόρο τη θέση που του αξίζει στην ελληνική ιστορία της τέχνης, αναδεικνύοντας έναν δημιουργό που κατόρθωσε, μέσα από το φως και το χρώμα, να συνθέσει τη Μεσόγειο σε μια νέα, σύγχρονη εικαστική γλώσσα.
Στοιχεία έργου
Τίτλος έργου EASEL
Τυπολογία Σχεδιασμός Έκθεσης
Τοποθεσία MOMus, Θεσσαλονίκη
Κατάσταση Υλοποιημένη, 2026
Επιμέλεια Έκθεσης Michel Lièvre Markovitch, Μαρία Τσαντσάνογλου
Αρχιτεκτονική Εγκατάσταση K&K Architects
Ομάδα Μελέτης Κατερίνα Κοτζιά, Κορίνα Φιλοξενίδου, Μαρία Πατμανίδου
Environmental Graphics Φωτεινή Φιλοξενίδου
Φωτογραφία Ευδοξία Ράδη
Kείμενο από τις δημιουργούς
The architectural installation EASEL was designed for the MOMus exhibition in Thessaloniki, “Alexis Gritchenko (1883–1977). The Greek Adventure. A Ukrainian Pioneer in Greece,” curated by Michel Lièvre Markovitch and Maria Tsantsanoglou. Katerina Kotzia and Korina Filoxenidou, founding members of K&K Architects, developed a modular structure made of fir wood that evokes an easel, reflecting the artist’s constant movement and his connection to watercolor as a medium of freedom, speed, and flexibility.
The exhibition presents, for the first time in Greece, the work of one of the most important painters of the European avant-garde of the 20th century, highlighting his creative encounter with the Greek landscape.
The central concept of the installation is the development of a modular structure made of fir wood, typologically referencing the artist’s easel.
Through this morphological and constructive approach, the installation seeks to convey Gritchenko’s condition of constant movement between places and landscapes, as well as his relationship with watercolor painting—a medium associated with freedom, speed, and ease of transport.
The thirteen linear structures displaying the exhibition’s eighty-three works form a unified spatial field, organizing the narrative flow within the perceptually fragmented exhibition space on the first floor of the Moni Lazariston.
At selected points, surfaces of bent sheet metal suspended from the wooden structures incorporate elements and documents from Gritchenko’s life and artistic journey, while excerpts from his theoretical writings function as interpretive layers that enrich the narrative.
Using the same architectural vocabulary, the installation for the “Dancers” section unfolds in a circular formation at the center of the exhibition space, evoking a ring dance. This arrangement enhances the sense of movement and the dialogue between the works themselves, as well as their interaction with three vessels from the permanent collection of the Archaeological Museum of Thessaloniki. These are works the artist created primarily for his own pleasure, attempting a visual dialogue with Greek antiquity through the language of modern avant-garde art.
According to the curatorial note, Alexis Gritchenko—born in Ukraine and educated in Kyiv and Saint Petersburg alongside avant-garde artists—was both a painter and an art theorist who connected the dynamism of Fauvism, Cubism, and Futurism with the Byzantine tradition.
Through his theory of “chromodynamism,” in which color expresses energy and spirituality, he developed a personal visual language that bridges East and West.
Drawings
The exhibition aims to restore this Ukrainian pioneer to his rightful place in Greek art history, highlighting a creator who, through light and color, succeeded in composing the Mediterranean into a new, contemporary visual language.
Facts & Credits
Title EASEL
Typology Exhibition Design
Location MOMus, Θεσσαλονίκη
Status Completed, 2026
Exhibition Curation Michel Lièvre Markovitch, Maria Tsantsanoglou
Architectural Installation K&K Architects
Project Team Katerina Kotzia, Korina Filoxenidou, Maria Patmanidou
Environmental Graphics Fotini Filoxenidou
Photography Evdoxia Radi
Text by the authors